Tipografi Ölçeği Rehberi · Başlık Boyutları ve Satır Aralığı

Bir sayfadaki başlık ve metin boyutları rastgele seçildiğinde, aralarındaki ilişki tutarsız görünür: bazı başlıklar gövde metnine çok yakın, bazıları gereğinden büyük kalır. Tipografi ölçeği, bu boyutları tek bir orana bağlayarak sayfaya düzen ve ritim kazandırır.

Modüler ölçek nasıl çalışır?

Bir temel boyut (web için genellikle 16 piksel) seçilir ve her bir üst kademe, bir öncekinin belirli bir oranla çarpılmasıyla bulunur. Örneğin 1,25 oranıyla: 16 → 20 → 25 → 31,25 → 39 piksel.

Sık kullanılan oranlar

Oran	Değer	Karakter
Küçük ikili	1,067	Çok sıkı; yoğun arayüzler
Büyük ikili	1,125	Sakin, az fark
Küçük üçlü	1,2	Dengeli; çoğu web sitesi
Büyük üçlü	1,25	Belirgin hiyerarşi
Tam dörtlü	1,333	Güçlü başlıklar
Artık dörtlü	1,414	Dramatik
Tam beşli	1,5	Çok güçlü kontrast
Altın oran	1,618	Editoryal, büyük başlıklar

Küçük ekranlarda daha küçük, geniş ekranlarda daha büyük bir oran kullanmak yaygın bir yaklaşımdır. Büyük oranlar telefonlarda başlıkları gereğinden fazla büyütür.

Satır yüksekliği

Gövde metni: Yazı boyutunun yaklaşık 1,4–1,6 katı rahat okunur.
Başlıklar: Boyut büyüdükçe satır yüksekliği küçülmelidir; büyük başlıklarda 1,1–1,25 genellikle yeterlidir.

Satır uzunluğu

Göz, çok uzun satırlarda bir sonraki satırın başını bulmakta zorlanır; çok kısa satırlar ise okumayı kesintili hale getirir. Gövde metni için satır başına yaklaşık 45–75 karakter önerilir. CSS'te metin kutusuna 60–70ch gibi bir maksimum genişlik vermek bunu sağlar.

Piksel yerine rem

Yazı boyutlarını rem biriminde tanımlamak, kullanıcının tarayıcıda ayarladığı varsayılan yazı boyutuna saygı gösterir. Varsayılan 16 piksellik bir tarayıcıda 1rem 16 piksele eşittir.

Akışkan yazı boyutları

CSS'teki clamp() fonksiyonu, yazı boyutunun ekran genişliğine göre bir alt ve üst sınır arasında kesintisiz büyümesini sağlar. Böylece mobil ve masaüstü için ayrı ayrı kırılım noktası yazmadan, her ekranda orantılı başlıklar elde edilir.

Pratik öneriler

Gövde metnini mobilde 16 pikselin altına indirmeyin.
Ölçekten 5–6 kademe çoğu proje için yeterlidir.
Hiyerarşiyi yalnızca boyutla değil, kalınlık ve boşlukla da kurun.

Tipografi Ölçeği Hesaplayıcı ile temel boyutu ve oranı seçip tüm kademeleri px, rem ve akışkan clamp() değerleri olarak alabilir, kendi metninizle önizleyebilirsiniz. Türkçe karakterleri destekleyen ücretsiz yazı tipleri için de Türkçe Karakter Destekli Font Bulucu aracına bakabilirsiniz.